«عصر همدان» گزارش میدهد؛
از هشدار تا راهکار؛ بررسی بحران سالمندی همدان
آمارهای نگرانکننده از کاهش شدید نرخ باروری و افزایش سرعت سالمندی در استان همدان، زنگ خطر جدی برای آینده را به صدا درآورده و این وضعیت، استان همدان را به کانونی بحرانی در خصوص کاهش جمعیت تبدیل کرده است.
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» آمارهای رسمی از کاهش نگرانکننده نرخ باروری و پیری سریع جمعیت در استان همدان حکایت دارد.
بر اساس دادههای سامانه سیب، نرخ باروری کل استان همدان (میانگین تعداد فرزندان هر زن) در سال ۱۴۰۳ به ۱.۴۳ فرزند رسیده است که این رقم پایینتر از نرخ جایگزینی (حدود ۲.۱ فرزند) است.
ادامه این روند، پیامدهای گسترده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای استان به همراه خواهد داشت.
وضعیت بحرانی جمعیت در کشور و استان همدان
مریم بگلری، رئیس گروه سلامت مادران معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» با بیان اینکه جمعیت نیروی جوان به عنوان موتور محرکه پیشرفت و اقتدار ملی شناخته میشود، گفت: با این حال، تغییرات جمعیتی در ایران به سوی رشد منفی و سالمندی در حرکت است.
وی با اشاره به اینکه در استان همدان نیز نرخ باروری از ۱.۷۴ فرزند در سال ۱۳۹۸ به ۱.۴۳ فرزند در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است، افزود: این کاهش متأثر از عواملی مانند بالارفتن سن ازدواج، کاهش آمار ازدواج، افزایش طلاق، تغییر نگرش به فرزندآوری (رواج بیفرزندی و تکفرزندی)، مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، سقط جنین و افزایش ناباروری است.
رئیس گروه سلامت مادران معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: همزمان با کاهش باروری، روند سالمندی در استان همدان با سرعت نگرانکنندهای در حال پیشروی است.
بگلری با بیان اینکه درصد جمعیت سالمند استان از ۸.۸ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۱۴.۲ درصد در ابتدای سال جاری افزایش یافته است، تصریح کرد: همین آمار، همدان به چهارمین استان سالمند کشور تبدیل کرده است.
وی با اشاره به اینکه شهرستان تویسرکان بالاترین درصد سالمندان را در بین شهرستانهای استان دارد، عنوان کرد: تداوم این روند میتواند منجر به کاهش شدید نیروی کار جوان و متخصص، افزایش هزینههای بهداشتی و درمانی، خطر ورشکستگی صندوقهای بازنشستگی، افزایش فشار بر میانسالان برای مراقبت از سالمندان، اختلال در بازار مصرف و کاهش نوآوری شود.
رئیس گروه سلامت مادران معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان در پایان خاطرنشان کرد: کمبود نیروی جوان در مراکز اداری و درمانی و تضعیف شبکههای خویشاوندی و حمایتی از دیگر تبعات پیشرو است.
از سونامی سالمندی در ایران جلوگیری کنیم
صالح قاسمی، پژوهشگر حوزه جمعیت در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» با بیان این که همه والدین بهطور طبیعی خواهان تأمین حداکثر رفاه برای فرزندان خود هستند، گفت: این تلاش مقدس و برخاسته از عشق است اما افزایش رفاه دلیل مناسبی برای پیشگیری از فرزندآوری نیست.
وی با اشاره به پیامدهای بحران کاهش جمعیت، نسبت به وقوع سونامی سالمندی در کشور هشدار داد و افزود: استان همدان یکی از کانونهای اصلی این بحران ملی است.
این پژوهشگر حوزه جمعیت ادامه داد: بحران سالمندی بسیار جدی و بعضاً بیسابقه در فرهنگ ما است و از جمله این پیامدها میتوان به کند شدن ریتم عمومی فعالیتهای جامعه، کاهش خلاقیت و نوآوری و افت پویایی و نوآوری در فناوری و علوم به دلیل سالخوردگی جمعیت اشاره کرد.
قاسمی با بیان اینکه افزایش تنهایی و پدیده سالمندان رها شده به دلیل نبود حمایت کافی خانوادگی و ناکارآمدی سیستمهای اجتماعی از دیگر پیامدهای سالمندی جمعیت است، عنوان کرد: به دنبال همین پیامدها، احتمال کاهش ارج و قرب اجتماعی سالمندان در جامعه نیز وجود دارد.
وی در پاسخ به راه برونرفت از این بحران بزرگ، گفت: تنها راه حل پایدار و اساسی، جایگزینی جمعیت از دست رفته در سنین کار و فعالیت است.
این پژوهشگر حوزه جمعیت تاکید کرد: تنها با اجرای جدی، مؤثر و همهجانبه سیاستهای تشویق فرزندآوری و افزایش نرخ زاد و ولد میتوان عمق فاجعه را کاهش داد.
قاسمی با اشاره به ابعاد ملی بحران، وضعیت استان همدان را ویژه و هشداردهنده دانست و ادامه داد: استان همدان با دارا بودن بیش از ۱۴ درصد جمعیت سالمند بالای ۶۰ سال، یکی از چهار استان پیشتاز سالمند کشور است.
وی خطاب به مدیران و نخبگان استانی عنوان کرد: موضوع سالخوردگی جمعیت بهطور جدی و فوری در دستور کار مطالعات علمی، پژوهشهای کاربردی و برنامهریزیهای کلان قرار گیرد.
این پژوهشگر حوزه جمعیت خاطرنشان کرد: با بهرهگیری از تجارب موفق جهانی، استان همدان میتواند و باید به یک استان پایلوت و نمونه در مدیریت مسئله سالخوردگی جمعیت در ایران تبدیل شود.
قاسمی در پایان با بیان اینکه اگر الگوی موفقیتی در همدان طراحی و اجرا شود، میتواند بهعنوان الگویی ملی به کل کشور تعمیم داده شود، گفت: این فرصتی است که نباید از دست داد.
تربیت سه فرزند همزمان با فعالیتهای علمی و مذهبی
سکینه نوری، مادر سه فرزند در گفتگو با خبرنگار ما، با اشاره به اینکه در سن ۱۶ سالگی ازدواج کرده است، عنوان کرد: علت اصلی این امر، تأثیرپذیری از خطبههای زیبای مرحوم آیتالله امینی، درباره ازدواج بود.
وی با بیان اینکه نه تنها خود زود ازدواج کرده بلکه همواره مشوق دیگران در این راه بوده است، گفت: یکی از دغدغههای همیشگی من کاهش نیروی جوان و جمعیت جوان در کشور بوده است.
این مادر سه فرزند ادامه داد: من حافظ کل قرآن کریم هستم و حفظ قرآن را همزمان با ازدواج، آغاز کردم و پس از تولد فرزند دوم، به صورت غیرحضوری وارد حوزه علمیه شدم.
نوری در پاسخ به این پرسش که آیا فرزندآوری مانعی برای فعالیتهای دیگر زندگیاش ایجاد نکرده، گفت: هرگز، من معتقدم مهمترین وظیفه یک مادر، همان مادری است و با تولد فرزند دوم حتی وارد حوزه شدم.
وی افزود: معتقدم داشتن فرزند مانعی برای فعالیتهای اجتماعی نیست، هرچند هیچکس جای مادر را نمیگیرد و باید برای فرزندان وقت کافی در نظر گرفت اما این موضوع باعث نمیشود در اجتماع حضور نداشته باشیم.
این مادر سه فرزند در پاسخ به نگرانیهای رایج درباره دشواریهای تربیت فرزند، به روایتی اشاره کرد و گفت: باارزشترین اعمال، سختترین آنهاست و قطعاً تربیت فرزندان در جامعه کنونی سخت است اما با همراهی همسرم به تربیت آنها مشغولیم.
نوری با اشاره به اهمیت ازدواج و فرزندآوری، تصریح کرد: بهترین صدقه، کمک به ازدواج جوانان، ساخت مسکن برای زوجهای جوان، کمک به جهیزیه یا خرید لوازم زندگی برای آنان است.
وی در پایان افزود: وظیفه همگانی ما این است تا در حد توان کمک کنیم جوانان ازدواج کرده و جمعیت کشور افزایش یابد.
از هشدار تا راهکار؛ بحران جمعیت را دریابیم
آمارهای نگرانکننده از کاهش شدید نرخ باروری و افزایش سرعت سالمندی در استان همدان، زنگ خطری جدی برای آینده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این منطقه را به صدا درآورده است.
با نرخ باروری ۱.۴۳ فرزند که پایینتر از نرخ جایگزینی است و تبدیل شدن همدان به یکی از چهار استان پیشتاز سالمندی کشور، پیامدهای این روند در قالب کاهش نیروی کار جوان، فشار مضاعف بر نظامهای تأمین اجتماعی و درمانی، و تضعیف بنیانهای خانواده در حال نمایان شدن است.
این وضعیت، استان همدان را به کانونی بحرانی در ابرچالش ملی کاهش جمعیت تبدیل کرده است که غفلت از آن، آینده توسعه و پویایی استان را به مخاطره میاندازد.
با این حال، راه برونرفت از این بحران وجود دارد، همانگونه که تجربههای موفق خانوادگی نشان میدهد، تلفیق مسئولیت فرزندآوری با فعالیتهای اجتماعی و تحصیلی نه تنها ناممکن نیست، بلکه میتواند به غنای زندگی منجر شود.
نجات استان و کشور از سونامی سالمندی، مستلزم عزمی همگانی و تغییر نگرش است؛ عزمی که در سطح خُرد، خانوادهها را به ازدواج بهنگام و فرزندآوری مسئولانه ترغیب کند و در سطح کلان، مدیران و نخبگان را وادارد تا با طراحی و اجرای سیاستهای همهجانبه، مؤثر و الهامگرفته از تجارب جهانی، از استان همدان به عنوان یک پایلوت ملی برای مدیریت بحران جمعیت حمایت کنند.
انتهای خبر/
لینک کوتاه خبر
برچسبها
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!