مستکین با یادآوری قدرت فرهنگ به عنوان قدرت نرم هدایت‌گر، تأکید کرد: هرچه بیشتر به فرهنگ و ادبیات غنی خود توجه کنیم، به راحتی می‌توانیم دل‌ها را فتح کنیم.

وی با بیان اینکه اگر یلدا در کشور دیگری برگزار شود، یعنی آن‌ها بخشی از درخت تناور فرهنگ ایران‌زمین هستند، عنوان کرد: مرزهای فرهنگی، عمیق‌تر و اصیل‌تر از مرزهای سیاسی عمل می‌کنند؛ همان‌گونه که آئین شب چله، مردم ایران و افغانستان را پیش از سیاست به هم پیوند داده است.

این پژوهشگر اجتماعی در پایان سخن خود را با ابیاتی از حکیم فردوسی همراه کرد که بر نیکی کردن و تأثیر آن در جهان تأکید دارد و گفت با تکیه بر این مفاهیم بلند فرهنگی، روزهای شادی و نور و مهر، بر این سرزمین سایه می‌افکند و مسئولان نیز باید با توجه به این عظمت فرهنگی، مژده‌رسان نور و شادی برای مردم باشند.

 آئین زمستان‌گذرانی و شب یلدا در همدان قدیم

محمد صیفی‌کار همدانی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» به رسوم و روش‌های سنتی زمستان‌گذرانی و برگزاری شب یلدا در همدان دهه‌های گذشته اشاره کرد و گفت:با توجه به سرماهای شدید و برف‌های سنگین و کوچه‌های تنگ، مردم مجبور بودند برف را از پشت بام‌ها به کوچه بریزند و دیوارها را خالی کنند، با این کار تردد با چرخ‌های نفتی و آبی تقریباً تا عید مختل می‌شد.

وی با بیان اینکه آماده‌سازی مایحتاج زمستان، از اقدامات مهم مردمان قدم بود، افزود: مردم به دلیل نداشتن یخچال، مایحتاج زمستان را به روش‌های خاصی نگهداری می‌کردند.

این فعال فرهنگی ادامه داد: معمولاً هر خانواده‌ای یک گوسفند یا بره را پرورش می‌داد و نزدیک زمستان، گوشت آن را نمک‌سود کرده و در چاه آویزان می‌کردند تا به تدریج از آن استفاده کنند، همچنین سبزیجات را خشک یا سرخ می‌کردند و میوه‌هایی مانند انگور را به روش خاصی آویزان می‌کردند تا تبخیر به حداقل برسد و تازه بمانند.

شب یلدا؛ نماد همگرایی خانوادگی

صیفی‌کار همدانی در ادامه به اهمیت شب یلدا در گذشته پرداخت و تأکید کرد: شب یلدا فقط یک شب نبود، بلکه نمادی از دورهمی‌های زمستانی بود، خانواده‌ها سعی می‌کردند در خانه بزرگ‌ترین عضو فامیل گردهم آیند.

وی با اشاره به آئین‌های مخصوص شب یلدا، عنوان کرد: اگر خانواده‌ای دخترشان را عقد می‌کرد، در اولین شب یلدا پس از عقد، خانواده داماد برای عروس «شب چله» می‌آوردند که شامل طلا، روغن حیوانی، برنج، حبوبات و آجیل بود.

این فعال فرهنگی خاطرنشان کرد: از سال بعد، این خانواده عروس بود که برای دخترش شب چله می‌برد و این سنت برای خواهران نیز برقرار بود و هنوز هم البته به شکل محدودتری ادامه دارد، یعنی پدر و برادران برای دختر و خواهران خود این رسم را اجرا می‌کنند.

صیفی‌کار همدانی در پایان با بیان اینکه متأسفانه در گذشته دوربین نبود تا تصاویر و فیلم‌های آن دوران به طور کامل ضبط و ثبت شود، گفت: صحبت از همدان قدیم، مثلاً ۹۰ س پیش، برایم خوشایند است و امیدوارم با کمک فناوری‌هایی مثل هوش مصنوعی بتوانیم تصویری از آن روزها بازسازی کنیم.

شب چله مؤثر در وحدت خانواده‌ها 

خانم فاطمه کرمانیان در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» با اشاره به اینکه از دوران کودکی به یاد دارد که شب‌های چله به خانه بزرگان فامیل می‌رفتند، گفت: از گذشته رسم بود که شب چله درکنار فامیل و بزرگ‌ترها باشیم و بلندترین شب سال را بگذرانیم.

وی با بیان اینکه حالا خودش یک مادربزرگ است که هرساله نوه‌ها و فرزندانش به خانه او می‌روند، افزود: حضور فرزندانم کنار هم دلگرمی زندگی است و در اصل شب یلدا برای افزایش مهر و وحدت میان خانواده‌ها است.

این شهروند همدانی ادامه‌ داد: فرق گذشته با قدیم در برگزاری شب چله در این بود که قدیم‌ها همه چیز را ساده‌تر در نظر می‌گرفتند اما حالا تجملات در زندگی‌ها زیاد شده است.

کرمانیان در پایان با تأکید بر اینکه درکنار شب‌نشینی شب چله، مهم است که همیشه به خانواده و فامیل توجه کنیم، افزود: باید این رسوم زیبای قدیمی را به نوه‌ها و آیندگان معرفی کنیم تا ادامه‌دهنده این رسوم باشند.

شب چله، ریسمان هویتی ایرانیان در گذر تاریخ

 آئین شب چله، تنها یک شب بلند زمستانی نیست؛ بلکه تجلی‌گاه روح جمعی، خردورزی و تاب‌آوری فرهنگی است که می‌تواند در جهان امروز نیز راهنمای وحدت و مهرورزی باشد.

 این شب، آیینه‌ای است که در آن می‌توان تصویری زنده و پایدار از هویتی یکپارچه را مشاهده کرد؛ هویتی که بر پایه احترام و تقدیس پیوندهای عاطفی و خانوادگی استوار شده است. 

حفاظت و پاسداشت چنین آئین‌هایی، در حقیقت حراست از خویشتن فرهنگی ما و سپردن مشعل امید و همدلی به نسل‌های آینده است.

بی‌گمان، تداوم چنین سنت‌هایی، ریسمان هویتی ایرانیان را در برابر تندبادهای زمان، استوارتر و تاب‌آورتر خواهد کرد.

انتهای خبر/